Si funksionon një orë mekanike?

Një orë mekanike funksionon pa bateri dhe pa elektronikë. Energjia vjen nga një sustë e tendosur, ritmi nga një rrotë që lëkundet. Mes tyre punojnë më shumë se njiqind pjesë të vogla. Katër grupe janë vendimtare.

1. Burimi i energjisë: susta kryesore

Kur e kurdisni orën – me kurorë ose, te orët automatike, me rotor – tendoset një sustë e gjatë spirale: susta kryesore. Ajo ndodhet në një daulle të vogël dhe e lëshon energjinë ngadalë e në mënyrë të njëtrajtshme. Sa kohë punon ora e kurdisur plotësisht quhet rezervë energjie; te shumë mekanizma është rreth 40 orë, te disa shumë më tepër.

2. Transmetimi: ingranazhet

Daullja vë në lëvizje një varg rrotash dhëmbëzore. Ato e shndërrojnë lëvizjen e ngadaltë të sustës në shpejtësinë e duhur për akrepin e sekondave, minutave dhe orëve.

3. Frenimi në ritm: mekanizmi i ndalimit

Pa kontroll, susta do të shkarkohej brenda pak sekondash. Mekanizmi i ndalimit (zakonisht me ankorë) i lëshon ingranazhet vetëm me hapa të vegjël e të barabartë – pikërisht këta hapa i dëgjoni si tik-tak.

4. Zemra: balanca dhe spiralja

Ritmin e përcakton balanca, një rrotë e vogël që lëkundet para-mbrapa nga një sustë spirale shumë e hollë. Shumë mekanizma modernë punojnë me 21.600 ose 28.800 lëkundje në orë, pra 3 ose 4 herc.

Saktësia dhe kujdesi

Temperatura, pozicioni dhe tensioni i sustës ndikojnë në ecën e orës, prandaj një orë mekanike devijon disa sekonda në ditë. Kjo është normale. Boshtet rrotullohen në gurë rubini sintetikë dhe lubrifikohen me vajra të veçanta; meqë vajrat plaken me kohën, ora mekanike ka nevojë për servis periodik.